|
|
 |
 |
|
|

ఆదిపర్వ - అధ్యాయ 142
॥ శ్రీః ॥
1.142. అధ్యాయః 142
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
ద్రోణేనాస్త్రశిక్షాయాం కురుపాండవానాం శిష్యత్వేనాంగీకారః॥ 1 ॥ విద్యాభ్యాససమాప్త్యనంతరం బహుశః పరీక్షితస్యార్జునస్య ద్రోణాచార్యాద్విశేషశిక్షాప్రాప్తిః॥ 2 ॥ మృణ్మయద్రోణప్రతిమారాధనేన ఏకలవ్యస్య ధనుర్వేదప్రతిభానం॥ 3 ॥ మృగయార్థం గతేషు కురుపాండవేషు ఏకలవ్యేన బాణైః శునో ముఖపూరణం॥ 4 ॥ అర్జునప్రార్థనయా ద్రోణేనైకలవ్యం ప్రతిగంయ గురుదక్షిణాత్వేన దక్షిణాంగుష్ఠ యాచనం॥ 5 ॥ ఏకలవ్యేన దక్షిణాంగుష్ఠస్య ఛిత్వా దానం॥ 6 ॥ ద్రోణేన శిష్యపరీక్షా॥ 7 ॥ శిష్యపరీక్షాయాం యుధిష్ఠిరా దీనాం నిరాకరణం॥ 8 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
`వైశంపాయన ఉవాచ। 1-142-0x(840)(6421)
ప్రతిజగ్రాహ తం భీష్మో గురుం పాండుసుతైః సహ।
పౌత్రానాదాయ తాన్సర్వాన్వసూని వివిధాని చ॥ 1-142-1(6422)
శిష్య ఇతి దదౌ రాజంద్రోణాయ విధిపూర్వకం।
తదా ద్రోణోఽబ్రవీద్వాక్యం భీష్మం బుద్ధిమతాం వరం॥ 1-142-2(6423)
కృపస్తిష్ఠతి చాచార్యః శస్త్రజ్ఞః ప్రాజ్ఞసంమతః।
మయి తిష్ఠతి చేద్విప్రో వైమనస్యం గమిష్యతి॥ 1-142-3(6424)
యుష్మాన్కించిచ్చ యాచిత్వా ధనం సంగృహ్య హర్షితః।
స్వమాశ్రమపదం రాజన్గమిష్యామి యథాగతం॥ 1-142-4(6425)
ఏవముక్తే తు విప్రేంద్రం భీష్మః ప్రహరతాం వరః।
అబ్రవీద్ద్రోణమాచార్యముఖ్యం శస్త్రవిదాం వరం॥ 1-142-5(6426)
కృపస్తిష్ఠతు పూజ్యశ్చ భర్తవ్యశ్చ మయా సదా।
త్వం గురుర్భవ పౌత్రాణామాచార్యస్త్వం మతో మమ।
ప్రతిగృహ్ణీష్వ పుత్రాంస్త్వమస్త్రజ్ఞాన్కురు వై సదా॥' 1-142-6(6427)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-142-7x(841)
తతః సంపూజితో ద్రోణో భీష్మేణ ద్విపదాం వరః।
విశశ్రామ మహాతేజాః పూజితః కురువేశ్మని॥ 1-142-7(6428)
విశ్రాంతేఽథ గురౌ తస్మిన్పౌత్రానాదాయ కౌరవాన్।
శిష్యత్వేన దదౌ భీష్మో వసూని వివిధాని చ॥ 1-142-8(6429)
గృహం చ సుపరిచ్ఛన్నం ధనధాన్యసమాకులం।
భారద్వాజాయ సుప్రీతః ప్రత్యపాదయత ప్రభుః॥ 1-142-9(6430)
స తాఞ్శిష్యాన్మహేష్వాసః ప్రతిజగ్రాహ కౌరవాన్।
పాండవాంధార్తరాష్ట్రాంశ్చ ద్రోణో ముదితమానసః॥ 1-142-10(6431)
ప్రతిగృహ్య చ తాన్సర్వాంద్రోణో వచనమబ్రవీత్।
రహస్యేకః ప్రతీతాత్మా కృతోపసదనాంస్తథా॥ 1-142-11(6432)
ద్రోణ ఉవాచ। 1-142-12x(842)
కార్యం మే కాంక్షితం కించిద్ధృది సంపరివర్తతే।
కృతాస్త్రైస్తత్ప్రదేయం మే తదేతద్వదతానఘాః॥ 1-142-12(6433)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-142-13x(843)
తచ్ఛ్రుత్వా కౌరవేయాస్తే తూష్ణీమాసన్విశాంపతే।
అర్జునస్తు తతః సర్వం ప్రతిజజ్ఞే పరంతప॥ 1-142-13(6434)
తతోఽర్జునం తదా మూర్ధ్ని సమాఘ్రాయ పునః పునః।
ప్రీతిపూర్వం పరిష్వజ్య ప్రరురోద ముదా తదా॥ 1-142-14(6435)
`అశ్వత్థామానమాహూయ ద్రోణో వచనమబ్రవీత్।
సఖాయం విద్ధి తే పార్థం మయా దత్తః ప్రగృహ్యతాం॥ 1-142-15(6436)
సాధుసాధ్వితి తం పార్థః పరిష్వజ్యేదమబ్రవీత్।
అద్యప్రభృతి విప్రేంద్ర పరవానస్మి ధర్మతః॥ 1-142-16(6437)
శిష్యోఽహం త్వత్ప్రసాదేన జీవామి ద్విజసత్తమ।
ఇత్యుక్త్వా తు తదా పార్థః పాదౌ జగ్రాహ పాండవః'॥ 1-142-17(6438)
తతో ద్రోణః పాండుపుత్రానస్త్రాణి వివిధాని చ।
గ్రాహయామాస దివ్యాని మానుషాణి చ వీర్యవాన్॥ 1-142-18(6439)
రాజపుత్రాస్తథా చాన్యే సమేత్య భరతర్షభ।
అభిజగ్ముస్తతో ద్రోణమస్త్రార్థే ద్విజసత్తమం॥ 1-142-19(6440)
వృష్ణయశ్చాంధకాశ్చైవ నానాదేశ్యాశ్చ పార్థివాః।
సూతపుత్రశ్చ రాధేయో గురుం ద్రోణమియాత్తదా॥ 1-142-20(6441)
స్పర్ధమానస్తు పార్థేన సూతపుత్రోఽత్యమర్షణః।
దుర్యోధనం సమాశ్రిత్య సోఽవమన్యత పాండవాన్॥ 1-142-21(6442)
అభ్యయాత్స తతో ద్రోణం ధనుర్వేదచికీర్షయా।
శిక్షాభుజవలోద్యోగైస్తేషు సర్వేషు పాండవః॥ 1-142-22(6443)
అస్త్రవిద్యానురాగాచ్చ విశిష్టోఽభవదర్జునః।
తుల్యేష్వస్త్రప్రయోగేషు లాఘవే సౌష్టవేషు చ॥ 1-142-23(6444)
సర్వేషామేవ శిష్యాణాం బభూవాభ్యధికోఽర్జునః।
ఐంద్రిమప్రతిమం ద్రోణ ఉపదేశేష్వమన్యత॥ 1-142-24(6445)
ఏవం సర్వకుమారాణామిష్వస్త్రం ప్రత్యపాదయత్।
కమండలుం చ సర్వేషాం ప్రాయచ్ఛచ్చిరకారణాత్॥ 1-142-25(6446)
పుత్రాయ చ దదౌ కుంభమవిలంబనకారణాత్।
యావత్తే నోపగచ్ఛ్తి తావదస్మై పరాం క్రియాం॥ 1-142-26(6447)
ద్రోణ ఆచష్ట పుత్రాయ కర్మ తజ్జిష్ణురౌహత।
తతః స వారుణాస్త్రేణ పూరయిత్వా కమండలుం॥ 1-142-27(6448)
సమమాచార్యపుత్రేణ గురుమభ్యేతి ఫాల్గునః।
ఆచార్యపుత్రాత్తస్మాత్తు విశేషోపచయేఽపృథక్॥ 1-142-28(6449)
న వ్యహీయత మేధావీ పార్థోఽప్యస్త్రవిదాం వరః।
అర్జునః పరమం యత్నమాతిష్ఠద్గురుపూజనే॥ 1-142-29(6450)
అస్త్రే చ పరమం యోగం ప్రియో ద్రోణస్య చాభవత్।
తం దృష్ట్వా నిత్యముద్యుక్తమిష్వస్త్రం ప్రతి ఫాల్గునం॥ 1-142-30(6451)
ఆహూయ వచనం ద్రోణో రహః సూదమభాషత।
అంధకారేఽర్జునాయాన్నం న దేయం తే కదాచన।
న చాఖ్యేయమిదం చాపి మద్వాక్యం విజయేత్వయా॥ 1-142-31(6452)
తతః కదాచిద్భుంజానే ప్రవవౌ వాయురర్జునే।
తేన తత్ర ప్రదీపః స దీప్యమానో విలోపితః॥ 1-142-32(6453)
భుక్త ఏవ తు కౌంతేయో నాస్యాదన్యత్ర వర్తతే।
హస్తస్తేజస్వినస్తస్య అనుగ్రహణకారణాత్॥ 1-142-33(6454)
తదభ్యాసకృతం మత్వా రాత్రావపి స పాండవః।
యోగ్యాం చక్రే మహాబాహుర్ధనుషా పాండునందనః॥ 1-142-34(6455)
తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషం ద్రోణః శుశ్రావ భారత।
ఉపేత్య చైనముత్థాయ పరిష్వజ్యేదమబ్రవీత్॥ 1-142-35(6456)
ద్రోణ ఉవాచ। 1-142-36x(844)
ప్రయతిష్యే తథా కర్తుం యథా నాన్యో ధనుర్ధరః।
త్వత్సమో భవితా లోకే సత్యమేతద్బ్రవీమి తే॥ 1-142-36(6457)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-142-37x(845)
తతో ద్రోణోఽర్జునం భూయో హయేషు చ గజేషు చ।
రథేషు భూమావపి చ రణశిక్షామశిక్షయత్॥ 1-142-37(6458)
గదాయుద్ధేఽసిచర్యాయాం తోమరప్రాసశక్తిషు।
ద్రోణః సంకీర్ణయుద్ధే చ శిక్షయామాస కౌరవాన్॥ 1-142-38(6459)
తస్య తత్కౌశలం శ్రుత్వా ధనుర్వేదజిఘృక్షవః।
సజానో రాజపుత్రాశ్చ సమాజగ్ముః సహస్రశః॥ 1-142-39(6460)
`తాన్సర్వాఞ్శిక్షయామాస ద్రోణః శస్త్రభృతాం వరః।'
తతో నిషాదరాజస్య హిరణ్యధనుషః సుతః।
ఏకలవ్యో మహారాజ ద్రోణమభ్యాజగామ హ॥ 1-142-40(6461)
న స తం ప్రతిజగ్రాహ నైషాదిరితి చింతయన్।
శిష్యం ధనుషి ధర్మజ్ఞస్తేషామేవాన్వవేక్షయా॥ 1-142-41(6462)
`ద్రోణ ఉవాచ। 1-142-42x(846)
శిష్యోఽసి మమ నైషాదే ప్రయోగే బలత్తరః।
నివర్తస్వ గృహానేవ అనుజ్ఞాతోఽసి నిత్యశః॥ 1-142-42(6463)
వైశంపాయన ఉవాచ।' 1-142-43x(847)
స తు ద్రోణస్య శిరసా పాదౌ గృహ్య పరంతపః।
అరణ్యమనుసంప్రాప్య కృత్వా ద్రోణం మహీమయం॥ 1-142-43(6464)
తస్మిన్నాచార్యవృత్తిం చ పరమామాస్థితస్తదా।
ఇష్వస్త్రే యోగమాతస్థే పరం నియమమాస్థితః॥ 1-142-44(6465)
పరయా శ్రద్ధయోపేతో యోగేన పరమేణ చ।
విమోక్షాదానసంధానే లఘుత్వం పరమాప సః॥ 1-142-45(6466)
`లాఘవం చాస్త్రయోగం చ నచిరాత్ప్రత్యపద్యత।'
అథ ద్రోణాభ్యనుజ్ఞాతాః కదాచిత్కురుపాండవాః।
రథైర్వినిర్యయుః సర్వే మృగయామరిమర్దనాః॥ 1-142-46(6467)
తత్రోపకరణం గృహ్య నరః కశ్చిద్యదృచ్ఛయా।
రాజన్ననుజగామైకః శ్వానమాదాయ పాండవాన్॥ 1-142-47(6468)
తేషాం విచరతాం తత్ర తత్తత్కర్మచికీర్షయా।
శ్వాచరన్స పథా క్రీడన్నైషాదిం ప్రతి జగ్మివాన్॥ 1-142-48(6469)
స కృష్ణమలదిగ్ధాంగం కృష్ణాజినజటాఘరం।
నైషాదిం శ్వా సమాలక్ష్య భషంస్తస్థౌ తదంతికే॥ 1-142-49(6470)
తదా తస్యాథ భషతః శునః సప్త శరాన్ముఖే।
లాఘవం దర్శన్నస్త్రే ముమోచ యుగపద్యథా॥ 1-142-50(6471)
స తు శ్వా శరపూర్ణాస్యః పాండవానాజగామ హ।
తం దృష్ట్వా పాండవా వీరాః పరం విస్మయమాగతాః॥ 1-142-51(6472)
లాఘవం శబ్ధవేధిత్వం దృష్ట్వా తత్పరమం తదా।
ప్రేక్ష్య తం వ్రీడితాశ్చాసన్ప్రశశంసుశ్చ సర్వశః॥ 1-142-52(6473)
తం తతోఽన్వేషమాణాస్తే వనే వననివాసినం।
దదృశుః పాండవా రాజన్నస్యంతమనిశం శరాన్॥ 1-142-53(6474)
న చైనమభ్యజానంస్తే తదా వికృతదర్శనం।
తథైనం పరిపప్రచ్ఛ్రుః కో భవాన్కస్య వేత్యుత॥ 1-142-54(6475)
ఏకలవ్య ఉవాచ। 1-142-55x(848)
నిషాదాధిపతేర్వీరా హిరణ్యధనుషః సుతం।
ద్రోణశిష్యం చ మాం విత్త ధుర్వేదకృతశ్రమం॥ 1-142-55(6476)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-142-56x(849)
తే తమాజ్ఞాయ తత్త్వేన పునరాగంయ పాండవాః।
యథా వృత్తం వనే సర్వం ద్రోణాయాచఖ్యురద్భుతం॥ 1-142-56(6477)
కౌంతేయస్త్వర్జునో రాజన్నేకలవ్యమనుస్మరన్।
రహో ద్రోణం సమాసాద్య ప్రణయాదిదమబ్రవీత్॥ 1-142-57(6478)
నన్వహం పరిరభ్యైకః ప్రీతిపూర్వమిదం వచః।
భవతోక్తో న మే శిష్యస్త్వద్విశిష్టో భవిష్యతి॥ 1-142-58(6479)
అథ కస్మాన్మద్విశిష్టో లోకాదపి చ వీర్యవాన్।
అన్యోఽస్తి భవతః శిష్యో నిషాదాధిపతేః సుతః। 1-142-59(6480)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-142-60x(850)
ముహూర్తమివ తం ద్రోణశ్చింతయిత్వా వినిశ్చయం।
సవ్యసాచినమాదాయ నైషాదిం ప్రతి జగ్మివాన్॥ 1-142-60(6481)
దదర్శ మలదిగ్ధాంగం జటిలం చీరవాససం।
ఏకలవ్యం ధనుష్పాణిమస్యంతమనిశం శరాన్॥ 1-142-61(6482)
ఏకలవ్యస్తు తం దృష్ట్వా ద్రోణమాయాంతమంతికాత్।
అభిగంయోపసంగృహ్య జగామ శిరసా మహీం॥ 1-142-62(6483)
పూజయిత్వా తతో ద్రోణం విధివత్స నిషాదజః।
నివేద్య శిష్యమాత్మానం తస్థౌ ప్రాంజలిరగ్రతః॥ 1-142-63(6484)
తతో ద్రోణోఽబ్రవీద్రాజన్నేకలవ్యమిదం వచః।
యది శిష్యోఽసి మే వీర వేతనం దీయతాం మమ॥ 1-142-64(6485)
ఏకలవ్యస్తు తచ్ఛ్రుత్వా ప్రీయమాణోఽబ్రవీదిదం।
కిం ప్రయచ్ఛామి భగవన్నాజ్ఞాపయతు మాం గురుః॥ 1-142-65(6486)
న హి కించిదదేయం మే గురవే బ్రహ్మవిత్తమ। 1-142-66(6487)
వైశంపాయన ఉవాచ।
తమబ్రవీత్త్వయాంగుష్ఠో దక్షిణో దీయతామితి॥ 1-142-66x(851)
ఏకలవ్యస్తు తచ్ఛ్రుత్వా వచో ద్రోణస్య దారుణం।
ప్రతిజ్ఞామాత్మనో రక్షన్సత్యే చ నియతః సదా॥ 1-142-67(6488)
తథైవ హృష్టవదనస్తథైవాదీనమానసః।
ఛిత్త్వాఽవిచార్య తం ప్రాదాద్ద్రోణాయాంగుష్ఠమాత్మనః॥ 1-142-68(6489)
తతః శరం తు నైషాదిరంగులీభిర్వ్యకర్షత।
న తథా చ స శీఘ్రోఽభూద్యథా పూర్వం నరాధిప॥ 1-142-69(6490)
తతోఽర్జునః ప్రీతమనా బభూవ విగతజ్వరః।
ద్రోణశ్చ సత్యవాగాసీన్నాన్యోఽభిభవితాఽర్జునం॥ 1-142-70(6491)
ద్రోణస్య తు తదా శిష్యౌ గదాయోగ్యౌ బభూవతుః।
దుర్యోధనశ్చ భీమశ్చ సదా సంరబ్ధణానసౌ॥ 1-142-71(6492)
అశ్వత్థామా రహస్యేషు సర్వేష్వభ్యధికోఽభవత్।
తథాఽతిపురుషానన్యాంత్సారుకౌ యమజావుభౌ॥ 1-142-72(6493)
యుధిష్ఠిరో రథశ్రేష్ఠః సర్వత్ర తు ధనంజయః।
ప్రథితః సాగరాంతాయాం రథయూథపయూథపః॥ 1-142-73(6494)
బుద్ధియోగబలోత్సాహః సర్వాస్త్రేషు చ నిష్ఠితః।
అస్త్రే గుర్వనురాగే చ విశిష్టోఽభవదర్జునః॥ 1-142-74(6495)
తుల్యేష్వస్త్రోపదేశేషు సౌష్ఠవేన చ వీర్యవాన్।
ఏకః సర్వకుమారాణాం బభూవాతిరథోఽర్జునః॥ 1-142-75(6496)
ప్రాణాధికం భీమసేనం కృతవిద్యం ధనంజయం।
ధార్తరాష్ట్రా దురాత్మానో నామృష్యంత పరస్పరం॥ 1-142-76(6497)
తాంస్తు సర్వాన్సమానీయ సర్వవిద్యాస్త్రశిక్షితాన్।
ద్రోణః ప్రహరణజ్ఞానే జిజ్ఞాసుః పురుషర్షభః॥ 1-142-77(6498)
కృత్రిమం భాసమారోప్య వృక్షాగ్రే శిల్పిభిః కృతం।
అవిజ్ఞాతం కుమారాణాం లక్ష్యభూతముపాదిశత్॥ 1-142-78(6499)
ద్రోణ ఉవాచ। 1-142-79x(852)
శీఘ్రం భంతః సర్వేఽపి ధనూంష్యాదాయ సర్వశః।
భాసమేతం సముద్దిశ్య తిష్ఠధ్వం సంధితేషతః॥ 1-142-79(6500)
మద్వాక్యసమకాలం తు శిరోఽస్య వినిపాత్యతాం।
ఏకైకశో నియోక్ష్యామి తథా కురుత పుత్రకాః॥ 1-142-80(6501)
వైశంపాయన ఉవాచ। 1-142-81x(853)
తతో యుధిష్ఠిరం పూర్వమువాచాంగిరసాం వరః।
సంధత్స్వ బామం దుర్ధర్ష మద్వాక్యాంతే విముంచతం॥ 1-142-81(6502)
తతో యుధిష్ఠిరః పూర్వం ధనుర్గృహ్య పరంతపః।
తస్థౌ భాసం సముద్దిశ్య గురువాక్యప్రచోదితః॥ 1-142-82(6503)
తతో వితతధన్వానం ద్రోణస్తం కురునందనం।
స ముహూర్తాదువాచేదం వచనం భరతర్షభ॥ 1-142-83(6504)
పశ్యసి త్వం ద్రుమాగ్రస్థం భాసం నరవరాత్మజ।
పశ్యామీత్యేవమాచార్యం ప్రత్యువాచ యుధిష్ఠిరః॥ 1-142-84(6505)
స ముహూర్తాదివ పునర్ద్రోణస్తం ప్రత్యభాషత।
అథ వృక్షమిమం మాం వా భ్రాతౄన్వాఽపి ప్రపశ్యసి॥ 1-142-85(6506)
తమువాచ స కౌంతేయః పశ్యాంయేనం నవస్పతిం।
భంతం చ తథా భ్రాతౄన్భాసం చేతి పునఃపునః॥ 1-142-86(6507)
తమువాచాపసర్పేతి ద్రోణోఽప్రీతమనా ఇవ।
నైతచ్ఛక్యం త్వయా వేద్ధుం లక్ష్యమిత్యేవ కుత్సయన్॥ 1-142-87(6508)
తతో దుర్యోధనాదీంస్తాంధార్తరాష్ట్రాన్మహాయశాః।
తేనైవ క్రమయోగేన జిజ్ఞాసుః పర్యపృచ్ఛత॥ 1-142-88(6509)
అన్యాంశ్చ శిష్యాన్భీమాదీన్రాజ్ఞశ్చైవాన్యదేశజాన్।
యదా చ సర్వే తత్సర్వం పశ్యామ ఇతి కుత్సితాః॥ ॥ 1-142-89(6510)
ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆదిపర్వణి సంభవపర్వణి ద్విచత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 142 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-142-12 యత్ప్రదేయం మే ఇతి పాఠాంతరం॥ 1-142-22 ద్రోణమభ్యయాత్ ద్రోణతుల్యోఽభవత్॥ 1-142-27 ఔహత తర్కితవాన్॥ 1-142-28 అపృథక్ సహైవాస్తే॥ 1-142-29 అతో న వ్యహీయత న విహీనోఽభూత్॥ 1-142-30 యోగమైకాగ్ర్యం॥ 1-142-33 అనుగ్రహణమభ్యాసః॥ 1-142-34 యోగ్యామభ్యాసం॥ 1-142-35 ఉత్థాయోపేత్యేతి క్రమః॥ 1-142-41 తేషామన్వవేక్షయా తేభ్యోఽధికో మాభూదితి బుద్ధ్యా॥ 1-142-43 మహీమయం మృణ్మయం॥ 1-142-44 ఇష్వస్త్రే ఇషుప్రయోగే యోగమైకాగ్ర్యం॥ 1-142-45 లఘుత్వం శీఘ్రప్రయోక్తృత్వం॥ 1-142-64 వేతనం గురుదక్షిణారూపం॥ 1-142-70 నాధికోఽన్యోఽర్జునాదభూత ఇతి పాఠాంతరం॥ 1-142-71 గదాయోగ్యౌ గదాయుద్ధేఽభ్యాసవంతౌ॥ 1-142-72 త్సారుకౌ ఖంగయుద్ధే కుశలౌ॥ 1-142-79 భాసం పక్షివిశేషం॥ ద్విచత్వారింశదధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 142 ॥

|
 శ్లోకాలు.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|